مهران مدیری اسطوره تکرار نشدنی تلویزیون

سینمای ما - علی خطیبی: تفاوت آثار رضا عطاران با مهران مديري در چيست ؟ مهران مديري كار خود را با بازيگري تئاتر آغاز كرد . تئاترهاي : خرگوش (حميد عالمي - 1353) ، شوخي (صدرا رسولي – 1356) ، تلگراف (مهدي شريفي – 1358) ، پلنگ نادان (بهروز سليمي – 1362) ، يك طنز و يك غم آوا (بهروز سليمي – 1364) ، آرسنال (محسن حاجي يوسفي – 1367) ، پانسيون (محسن حاجي يوسفي – 1368) ، سيمرغ (دكتر قطب الدين صادقي – 1369) ، هملت (دكتر قطب الدين صادقي – 1370) و كيسه بوكس (1371) و البته نقشهايي كاملا جدّي . او پس از بازي در سريال مشت هاي كوچك (ثريا قاسمي) از تئاتر فاصله گرفت و به بازي در تلويزيون پرداخت . سريال هاي حكايت ها – پندها و اندرزها (مجتبي ياسيني) ، نوروز 72 (داريوش كاردان) و باغ گيلاس (مجيد بهشتي) حاصل اين دوران بود . از اين زمان به بعد بود كه مديري به دنبال كارگرداني و ساخت اثر رفت . براي كسب تجربه در سال 1372 در فيلم سينمايي ديدار (محمدرضا هنرمند) ، نقشي جدي را ايفا كرد و كمي با حال و هواي ساخت يك اثر سينمايي آشنا شد . اما او كه مصمم به تبديل شدن از يك بازيگر به يك فيلمساز بود در همان سال در فيلم سينمايي ديگه چه خبر ؟ (تهمينه ميلاني) به طراحي صحنه آن فيلم پرداخت . مديري در سال 72 نخستين اثر خود را روي آنتن برد . پرواز 57 . بعد به جمع آوري گروهي از هم سالان با استعدادش پرداخت تا گروهي قوي و با استعداد براي ساخت يك سلسله كارهاي آيتمي سنگين بپردازد . نصرالله رادش ، ارژنگ امير فضلي ، رضا عطاران ، داوود اسدي ، سعيد آقاخاني ، نادر سليماني ، رضا شفيعي جم ، نيما فلاح و ... حاصل اين گردآوري بودند . ساعت خوش با اين گروه ساخته شد . شوخي هاي بديع ، بازي هاي زيبا و ايجاد لحظاتي مفرح براي بينندگان ، حاصل اين كار خاطره انگيز و به ياد ماندني بود . همه چيز خوب پيش مي رفت و استقبال مردم از اثر ، بي سابقه بود كه ناگهان به خاطر برخي شوخي ها ، ساعت خوش توقيف و بازيگرانش ممنوع الكار شدند . پس از گذشت چند وقت و اتمام محروميت گروه ساعت خوش ، ديگر هرگز اين گروه موفق نتوانست پا بگيرد و هر يك از اعضاي آن در جايي مشغول شدند . كه قرار است ما فقط مهران مديري و رضا عطاران را از اين مقطع زماني به بعد در اين مطلب بررسي كنيم : مهران مديري : با سال خوش نتوانست خاطره شيرين ساعت خوش را زنده كند ولي بازگشت مناسبي براي او به تلويزيون بود . نوروز 76 و جنگ 77 كارهاي بعدي آيتمي او بودند . مديري با ببخشيد شما ؟ براي نخستين بار در تلويزيون ايران برنامه هاي گفتگو محور را راه اندازي كرد. در سالهايي بعد برنامه هايي چون صندلي داغ ، تلاش كردند كه اين مسير را كه از ببخشيد شما ؟ آغاز شده بود ادامه دهند ولي جذابيت ببخشيد شما ؟ چيز ديگري بود. پلاك 14 ، نود شب و طنز 80 ، آخرين كارهاي آيتمي مديري بودند. مهران مديري نخستين كسي بود كه ساخت طنزهاي نود شبي در سيما را آغاز كرد و موفق ترين نود شبي ساز نيز به شمار مي رود . بعد از آن مديري در سريال دردسر والدين (مسعود نوابي) در كنار فاطمه گودرزي به نقش آفريني پرداخت . علي صادقي نخستين بار در اين سريال درخشيد و ديده شد . آغاز همكاري پيمان قاسم خاني و مهران مديري ثمره اي شيرين به نام پاورچين داشت كه 110 شب به صورت روتين از شبكه تهران و بعد در شبكه هاي استاني پخش شد و توانست از اثر ضعيف زير آسمان شهر 3 (مهران غفوريان) پيشي بگيرد. الهام گيري قاسم خاني از سريال دوستان ، موجب گيرايي هر چه بيشتر پاورچين مي شد . مديري با ساخت اين اثر ختم دوران آيتم سازي را اعلام كرد . بعد مي رسيم به نقطه چين كه اثر متوسطي در كارنامه مديري به شمار مي آيد. مديري در بهار 84 ، نخستين اثر مناسبتي خود را ساخت. جايزه بزرگ . بازي هاي درخشان اين كار و داستان جذاب آن ، آن را به يكي از پر بيننده ترين آثار نوروز 84 تبديل كرد. در اوايل تابستان امسال اين كار به درخواست بينندگان هر روز ساعت 11:45 پخش مي شد. مي رسيم به شب هاي برره كه شايد توقف پخش آن به دليل تقارن با ماه محرم و اتمام آن در آن مرحله ، سبب شد اين اثر قرباني شود . اين اثر ، كمدي ناب بود و به صورت سمبوليك عادات غلط ما ايرانيان را به سخره گرفت. ادبيات برره اي ، پول برره اي ، لهجه ي برره اي و خيلي چيزهاي ديگر حاصل اين كار جديد و نو بود . مجموعه باغ مظفر را اگر منهاي تبليغاتش مورد بحث قرار دهيم ، با اثري هوشمندانه مواجه مي شويم و باز نوآوري . اين اثر با الهام از ملاقات با والدين ساخته شده بود و كمدي عاشقانه بود. گنج مظفر كه دنباله باغ مظفر 40 قسمتي بود ، به صورت سي دي و در ده قسمت قرار است كه به بازار عرضه شود. اين اثر آماده توزيع است . و اما كار آخر مهران مديري: يك كار نوروزي ديگر. مرد هزار چهره . با اقتباس از رمان " پخمه " از نويسنده برجسته تركيه اي عزيز نِسين . پر بيننده ترين و موفق ترين اثر مناسبتي تاريخ سيما در ايران به استناد سايت پژوهش سيما و مجله ي سروش هفتگي – كه متعلق به سيماست.- مي باشد . اثري كه غالب منتقدين آن را ستودند و بهار 87 را بهاري براي از نو متولد شدن مهران مديري دانستند . در بررسي آثار مديري ديديم كه او دائم به دنبال نوآوري است . به جزئيات ، بيشتر از كليات بها ميدهد كه ناشي از تجربيات آيتمي سازي اوست . بهترين بازي هايش را زماني ارائه مي دهد كه خودش كارگردان اثر است. كارهايش جنبه ي سمبوليك دارد و واقعيت هاي جامعه را غير مستقيم مطرح مي كند. سعي دارد از هيچ ، همه چيز بسازد . بازي سينمايي مديري در " هميشه پاي يك زن در ميان است " و " دايره زنگي " با بازي هاي تلويزيوني اش تفاوت قابل ملاحظه اي دارند بر خلاف " توكيو بدون توقف " كه كمي شبيه بازيهاي تلويزيوني اش است . مديري اولين كسي است كه پشت صحنه كارهاي تلويزيوني اش را به مردم نشان داد . رضا عطاران : مشهدي است . مي گويند او هم تئاتري بوده و از شاگردان دكتر قطب الدين صادقي – مثل مديري - . ار غرور و تكلف به دور است و خيلي بيشتر از مديري مصاحبه مي كند . گفته مي شود كه از پايه گذاران تيم فوتبال هنرمندان است . اين حسن حامد كه در ابتداي تيتراژ بزنگاه از او ياد مي كند ، ظاهرا از دوستان و اساتيد مشهدي او بوده است . بعد از پايان محروميت گروه ساعت خوش ، به نويسندگي پرداخت . نخستين كار آپارتماني غير آيتمي سيما ، حاصل قلم اوست . زير آسمان شهر 1 (مهران غفوريان) ، بخش اعظم موفقيت خود را مديون قلم عطاران است . عطاران ، تيپ به ياد ماندني ِ خشايار مستوفي را خلق كرد . عطاران در زير آسمان شهر 2 (مهران غفوريان) هم خوب قلم مي زد . شايد اگر بين او و غفوريان اختلاف به وجود نمي آمد و او نويسنده ي زير آسمان شهر 3 (مهرام غفوريان) نيز مي شد ، اين مجموعه آنقدر ضعيف نمي شد . عطاران يك كار نود شبي ، بيشتر نساخته كه آن هم كوچه ي اقاقيا است . ياد مرحوم منوچهر نوذري بخير . در اين كار بازي هاي درخشاني از عطاران ، علي صادقي ، مرحوم نوذري ، رضا شفيعي جم ، يوسف تيموري و مجيد صالحي ديديم . اين كار براي شبكه تهران ساخته شد و كار جديدي بود . عمده موفقيت رضا عطاران در ساخت سريال هاي مناسبتي ماه رمضاني است . آن هم از جنس رئال . يعني انعكاس واقعيت هاي جامعه ، همان طور كه هست – بر خلاف سبك مديري - . كارهاي عطاران امضاي سازنده اش را همواره يدك مي كشند و اين از نقاط قوت رضا عطارانِ صاحب سبك است . خانه به دوش و متهم گريخت به لحاظ ساختار شباهت هايي زيادي به هم دارند ولي هر دو درخشان هستند. نقش سعيد آقاخاني هم به عنوان نويسنده در اين كارها در درخشان شدنشان كمرنگ نيست . مجموعه نوروزي ترش و شيرين او نيز به نوعي ادامه ي ضعيفي بود بر دو كار درخشان قبلي عطاران . بازي هاي تلويزيوني عطاران دقيقا مانند بازي هاي سينمايي او هستند و هر دو موفق . کلید ازدواج (داوود موثقی - 1377) ، سیندرلا (بیژن بیرنگ / مسعود رسام - 1380) ، کلاه قرمزی و سروناز (ایرج طهماسب - 1381) ، هوو (علیرضا داودنژاد - 1384) ، کلاهی برای باران (مسعود نوابی - 1385) ، توفیق اجباری (محمدحسین لطیفی - 1386) ، قرنطينه (منوچهر هادي – 1386) و خروس جنگي (علي قوي تن – 1386) اين موضوع را تائيد مي كنند به جز بازي ضعيفش در فيلم ضعيف تيغ زن (عليرضا داوودنژاد – 1385) . اما بزنگاه طنز نيست . بلكه هجو است . هجو برخي از رفتار و عادات ما ايراني ها به شكلي جديد . اما استفاده بيش از حد عطاران از برخي كليشه هايي كه خود مبدع آنها بوده و كم بودن فاصله پخش بزنگاه با مجموعه موفق سه در چهار (مجيد صالحي) كه به شدت تحت تاثير كارهاي عطاران بود ، باعث شده تا مردم اين كار را به نسبت كارهاي قبلي عطاران نپسندند و انتقادات فراوان شود . ولي نمي توان از بازي درخشان عطاران ، مرجانه دلدار گلچين و هنرمند خردسال نيكي نصيريان چشم پوشي كرد و به رضا عطاران بابت اين انتخاب ها خسته نباشيد نگفت . عطاران و مديري در ابتدا با هم ، هم عقيده و هم سبك بودند ولي بعد به كلي مسيرشان با يكديگر متفاوت شد. هر دو هنرمند محترم هستند و مردمي و محبوب . پس درست نيست با توهين به كارهاي نود شبي و كارنامه مهران مديري به رضا عطاران برتري بدهيد . آثار هر كدام از اين دو در جاي خود ارزشمند و قابل تامل است و بايد با آثار قبلي خودشان مقايسه شوند نه با آثار قبلي ديگران . در خواندن ترانه تيتراژ فيلم هايشان مديري همواره در گنج مظفر ، باغ مظفر و شب هاي برره ، سنتي آواز خوانده و عطاران شيش و هشت ، رپ و پاپ . اين موضوع نشان ميدهد كه آثار مديري و عطاران با هم تفاوت هاي زيادي دارند . سر حال بودن اين دو موجب پيشرفت طنز ايران مي شود ، پس اي كاش كار عطاران توقيف و يا جرح و تعديل نشود . براي موفقيت رضا عطاران و مهران مديري دعا كنيم نه آنكه هوادارن اين دو هنرمند به جان هم بيفتيم و يا آن دو را به جان هم اندازيم . با تشكر / علي خطيبي / 30 شهريورماه 1387 / نوشته اي براي سايت سينماي ما .

منبع خبر : سینمای ما

نظر سنجی همچنان ادامه دارد

بهترین سریال از نظر شما؟
بهترین بازیگر زن(2مورد میتونین نام ببرین)
بهترین بازیگر مرد( 2مورد میتونین نام ببرین)
ضعیفترین سریال از نظر شما؟
ضعیفترین بازیگر زن از نظر شما؟
ضعیفترین بازیگر مرد از نظر شما؟